Şehitlik ve Vazife Malullüğü & Gazilik

Türk Hukukunda Gazilik ve Şehitlik Kavramları

Türk hukukunda “Gazilik” kavramı, iki temel çerçevede tanımlanmıştır:

1. Muharip Gazi:

   • 1005 sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında Kanun kapsamında tanımlanır.
   • İstiklal, Kore ve Kıbrıs harbi gazilerini kapsar.

2. Malul Gazi:

   • 2847 sayılı Türkiye Emekli Subaylar, Emekli Astsubaylar, Harp Malulü Gaziler, Şehit Dul ve Yetimleri ile Muharip Gaziler Dernekleri Hakkında Kanun kapsamında tanımlanır.
   • Görevde, operasyonda ve terör nedeniyle gazi olanları kapsar.

Ayrıca 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, malullük kavramını “Vazife Malulü” ve “Harp Malulü” olarak tanımlamıştır. Ancak Türk hukukunda “Şehit” kavramı, yasal mevzuatta sıkça kullanılmasına rağmen herhangi bir tanım içermemektedir. Bu eksiklik, hukuk usullerine aykırılık teşkil etmektedir.

Sosyal Haklar ve Mevzuatın Sorunları

Türkiye’de şehit yakınlarına, gazilere ve gazi yakınlarına yönelik sosyal haklar, birçok kanun maddesi ile düzenlenmiştir. Ancak bu kanunlar:

• Farklı ihtiyaçlarla çıkarıldığından bütüncül bir yapıdan yoksundur.
• Birden fazla kanunun varlığı, uygulamada karışıklıklara yol açmaktadır.
• “Şehit” kavramının tanımlanmamış olması, kanunların uygulanmasını güçleştirmektedir.

Gazi ve Şehit Aileleri İçin Kurumsal Çalışmalar

633 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 14. maddesi ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı bünyesinde kurulan Şehit Yakınları ve Gaziler Dairesi Başkanlığı, gazi ve şehit ailelerine yönelik projeler geliştirmekle görevlendirilmiştir. Ancak:

• Sivil toplum kuruluşlarının ortak bir hareket tarzı belirleyememesi, etkin projelerin hayata geçirilmesini engellemiştir.
• Gazi ve şehit ailelerine yönelik çalışmalar yapan tüm sosyal tarafların bir araya gelmesini sağlayacak yasal düzenlemelere ihtiyaç vardır.

Toplumsal Vefa ve Eğitim Çalışmaları

Gazi ve şehit ailelerine sağlanan sosyal haklar maddi boyutuyla sınırlı kalmamalıdır. Bu ailelerin toplum tarafından sahiplenilmesi, onlara vefa borcunun bir nebze olsun ödenmesini sağlayacaktır. Bu kapsamda:

• Eğitim Kurumları:

  • Şehitlik ve gazilik kavramlarının doğru bir şekilde anlaşılması için bilimsel çalışmalar yapılmalı ve bu konular eğitim müfredatlarına eklenmelidir.
  • Gazilik ve şehitlik hakkında seminerler düzenlenmeli, bu seminerlerde pedagojik formasyona sahip gaziler görev almalıdır.

• Farkındalık Projeleri:

  • Gazi ve şehit ailelerinin toplum içindeki itibarını artıracak projeler geliştirilmelidir.
  • Gazilik ve şehitlik olgularının genç nesiller tarafından öğrenilmesi sağlanmalıdır.

Manevi ve Psikolojik Destek İhtiyacı

Şehitlik ve gazilik kavramlarının temelinde, diğerkâmlık ruhu ve yüksek manevi değerler bulunmaktadır. Bu nedenle:

• Maddi Destek Yetersizdir:

  • Gazi ve şehit ailelerine yönelik politikaların sadece maddi boyuta odaklanması yeterli değildir.
  • Sosyal hayatta bu ailelere itibar kazandırılmalıdır.

• Manevi Destek:

  • “Manevi Sosyal Hizmet” ve “Manevi Bakım” kavramları sosyal hayata entegre edilmelidir.
  • Bu kavramlar, gazi ve şehit ailelerinin sosyal hayata adaptasyonunu kolaylaştıracaktır.

Sonuç

Gazi ve şehit ailelerine sağlanacak desteklerin yalnızca yasal ve maddi düzlemde değil, manevi, toplumsal ve psikolojik boyutlarda da geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Eğitim, farkındalık projeleri ve sosyal destek mekanizmalarının etkinleştirilmesi, bu ailelerin hem toplumda daha çok yer bulmasını hem de hak ettikleri saygı ve sevgiyle karşılanmalarını sağlayacaktır.